Print

Иднината на ХИВ терапијата

Иднината на ХИВ терапијата

Истражувањата во полето на хуманиот имунодефициентен вирус (ХИВ) датираат уште од 1980-тите години кога болеста била за првпат откриена. Антиретровирусната терапија е најголемото достигнување кое што ги променило животите на милиони луѓе, но целта во денешно време е насочена кон пронаоѓање на лек против ХИВ во најскоро време.

Пред десет години, за прв пат, бил излекуван пациент со ХИВ, кај кого била извршена трансплантација на коскена срцевина од донор природно резистентен кон ХИВ. Антиретровирусната терапија била комплетно изоставена по извршената трансплантација. Од тука, се поставува прашањето дали конечно е пронајден лекот против ХИВ. Но, одговорот и понатаму останува негативен. Обидите да се повтори случајот со излекуваниот пациент не биле успешни и непријатната процедура на трансплантација на коскената срцевина носи висок ризик за ХИВ позитивните пациенти. Од друга страна, постои подобрување во терапијата во однос на намалување на дозата на антиретровирусните лекови, а дополнително и сознанијата дека ХИВ вакцините се веќе дел од голем број на клинички студии.

Неколку фармацевтски компании се веќе во тек на развој на прв ефикасен лек кој ќе овозможи луѓето да живеат здрав живот без потреба од терапија, апритоа вирусот да не мора комплетно да биде отстранет. Неколку стратегии даваат ветувачки резултати во обидите за развој на ефикасен лек против ХИВ:

  • Запирање на репликацијата на ХИВ

Целта на еден од најнапредните ХИВ третмани е насочена кон обид да се спречи способноста на вирусот за репликација на својата РНК. Сличен пристап најчесто е користен во третман на инфекции со херпес вирусот, и иако третманот не предизвикува комплетно ослободување, сепак овозможува спречување на неговото ширење.
Француската компанија Abivax минатата година, врз база на клиничко испитување, покажа дека овој пристап има потенцијал да стане ефикасен лек против ХИВ. Клучот за неговиот потенцијал лежи во тоа што лекот може да го таргетира резервоарот на ХИВ вирусите кој што „се крие“ во нашите клетки. Покрај способноста за таргетирање на резервoар на „скриениот“ ХИВ, исто така има влијание и врз латентните вируси кои се кријат во интестинумот, најголемиот резервоар на ХИВ. Компанијата планира Фаза 2b клиничко испитување со цел да се потврдат ефектите на лекот на подолг временски период. Клиничкото испитување се очекува да вклучи околу 200 пациенти во период од 6-9 месеци за да се открие максималното ниво на намалување на резервоарот на ХИВ и времетраењето за истото да се постигне. Се очекува да заврши во првата половина на 2020 година, за кога е и планирана Фаза 3 од клиничките исптиувања.

Моменталните терапии вршат супресија на вирусот во циркулацијата преку инхибиција на формирањето на нови вируси, но не влијаат врз резервоарот на ХИВ. Во ваков случај, прекин на терапија, предизвикува повторно враќање на вирусот во текот на 10-14 дена. АBX464 е првиот лек кандидат кој предизвика намалување на резервоарот на ХИВ. Овој лек се врзува за специфична секвенца на РНК од вирусот и предизвикува инхибиција на неговата репликација. Во фаза 2а клиничкото испитување, кај 8 од 15 пациенти лекот покажал 25-50% намалување на резервоарот на ХИВ после 28 дена во споредба со антиретровирусна терапија која воопшто не предизвикала негово намалување.

  • “Shock and kill”

Друг пристап кој станува популарен во борбата против ХИВ својот механизам на дејство го манифестира преку намалување на скриениот резервоар на ХИВ. “Shock and kill” или ‘’kick and kill’’ пристапот користи латентно-реверзни агенси кои го активираат латентниот ХИВ резервоар, овозможувајќи на стандардната антиретровирусна терапија да ги ‘’убие’’ овие вируси. Во 2016 година, објавени се ветувачки резултати од група на универзитети од Велика Британија за овој пристап применет кај еден пациент, додека целосни резултати од клиничко испитување во кое се вклучени околу 50 пациенти се очекуваат кон крајот на оваа година. Слични прелиминарни резултати неодамна се објавени и од страна на израелската компанија Zion Medical.

Gilead, еден од лидерите во лекувањето на ХИВ, исто така започна клинички испитувања со сличен пристап заедно во соработка со AELIX Therapeutics. Во Норвешка, Bionor тестира слична стратегија со користење на двојна вакцина. Едната го стимулира создавањето на антитела кои ја блокираат репликацијата на ХИВ, додека другата делува врз резервоарот. Сепак, досега, овој пристап не го докажа својот потенцијал во клиничките студии. Минатата година, едно од најнапредните испитувања за тестирање на овој пристап- Фаза 1б/2а покажа дека лекот иако може да помогне во справувањето со ХИВ инфекциите, сепак пристапот не е успешен во намалување на резервоарот на ХИВ. Неодамна спроведена студија, исто така, покажа дека моментално достапните латентно-реверзни агенси активираат помалку од 5% од резервоарот на ХИВ.

  • Имунотерапија

Благодарените на имунотерапијата која го подготвува имуниот систем во борбата со ХИВ вирусот, минатата година од страна на истражувачите од Оксфорд и Барселона беа објавени резултати дека 5 од 15 пациенти во клиничкото испитување биле негативни на ХИВ вирус без дополнителна примена на антиретровирусна терапија. Нивниот пристап комбинира лек кој предизвикува активирање на скриениот резервоар на ХИВ со вакцина која може да индуцира имун одговор кој е до илјада пати посилен од вообичаено. Иако имунотерапијата покажува ефикасност кон ХИВ, сепак потребно е да се потврдат резултатите, како и да се открие што е тоа што прави некои пациенти да реагираат на терапијата, додека други не. Компанијата Immunocore од Оксфорд има дизајнирано Т-клеточни рецептори кои може да стапат во контакт со ХИВ и да им дадат наредба на Т-клетките да ги убијат сите ХИВ-инфицирани клетки, дури и кога нивните нивоа на ХИВ се многу ниски, како што најчесто се случува во клетките на ХИВ резервоарот. Ваквиот пристап се покажал ефикасен во примероци од човечки ткива, а следниот чекор се очекува да биде потврда дали дејствува кај лица кои живеат со ХИВ вирусот.

Една од најнапредните имунотерапии во моментов е вакцината развиена од страна на француската компанија InnaVirVax. Оваа вакцина, наречена VAC-3S, ја стимулира продукцијата на антитела против ХИВ протеинот 3S, предизвикувајќи Т клетките да го напаѓаат вирусот. По завршената Фаза 2а од клиничките испитувања, InnaVirVax ја тестира VAC-3S во комбинација со вакцината базирана на ДНК развиена од страна на FIT Biotech од Финска, при што се очекува ефикасен лек.

  • Генска терапија

Се проценува дека околу 1% од лицата во светот се природно имуни кон ХИВ. Причината за оваа појава е генетска мутација во генот кој го кодира CCR5, протеинот на површината на имуните клетки кои ги користи ХИВ со цел да навлезе и да ги инфицира. Кај лицата со оваа мутација недостасува дел од CCR5 протеинот, што го оневозможува врзувањето на ХИВ за овој протеин.

Со користење на генска терапија, теоретски, би било можно да се преуреди нашата ДНК и да се вметне оваа мутација за да се спречи ХИВ. Sangamo Therapeutics е една од најнапредните компании во развојот на овој пристап. Компанијата врши извлекување на имуните клетки на пациентот и употребува цинков прст нуклеази со цел преуредување на ДНК со можност за отпорност на клетките кон ХИВ. Во 2016 година, објавени се резултати од клиничко испитување со ваков вид на генска терапија при што во еден дел од испитувањето 4 од 9 пациенти можеле да ја прекинат употребата на антиретровирусната терапија без детектибилни нивоа на ХИВ. Во иднина, генската терапија за ХИВ може да биде направена со CRISPR, алатка за генетско уредување, која се очекува да биде полесна и побрза во споредба со претходните алатки и ХИВ да стане едно од првите заболувања кое ќе биде излечено со CRISPR.

Иако се достапни неколку пристапи за кои постои можност да предизвикаат ефикасно излекување на ХИВ, сепак постојат и неколку предизвици. Една од најголемите грижи во врска со секој третман на ХИВ е способноста на вирусот за брза мутација и развој на резистенција, а за многу од тераписките пристапи сеуште не постојат податоци за тоа дали вирусот може да стане резистентен кон нив.

Досега, ниту еден од тераписките пристапи не е стигнат до крајот на клиничкото тестирање. Сепак, се очекува до 2020 да се достигне првата фаза од крајните клинички испитувања и доколку резултира со успех, тоа би можело да доведе до одобрување на првиот ефикасен лек против ХИВ во последните 10 години.

Референци:

  1. Rodriguez F.C. (2018, May 07). An HIV Cure by 2020? A Review of the Future of HIV Therapy. Retrieved from https://labiotech.eu
  2. Jefferys R. (2018, September 20). Post-AIDS 2018 Updates on HIV Cure Research. Retrieved from http://www.thebodypro.com

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Заборавено корисничко име или лозинка
Ве молиме внесете ја вашата email адреса. Корисничкото име и новата лозинка ќе ви бидат пратени по email.