74aeeeae 7d18 4b58 B18a 9eabba4488ac

Дали клиничките студии ги отсликуваат вистинските разлики помеѓу популациите?

Дали клиничките студии ги отсликуваат вистинските разлики помеѓу популациите?

Од доцните деведесетти години, бројот на земји во кои се спроведуваат клинички студии за целите испитување на лековите од страна на US Food and Drug Administration (FDA) е двојно зголемен. Но, оваа гобална експанзија на локациите кадешто се спроведуваат студиите не е пропратена со еквивалентно зголемување на разноликоста на расната припадност на учесниците. Во 1997 година, 92% од учесниците во овие клинички студии биле припадници на белата раса, а во 2014 година 86% од вкупниот број учесниците биле припадници на белата раса.

Големиот број на литературни податоци сугерираат дека ефикасноста на лекот, метаболичката конверзија, веројатноста дека ќе предизвика несакани ефекти и природата на тие несакани ефекти варира помеѓу луѓето од различните расни припадности. Во тој контекст, научната јавноста ја нагласува потребата дека клиничките студии треба да се сочинети од учесници со различна расна припадност.

Истражување на податоците

Со цел да се одреди кои популациски групи учествувале во клиничките студии за испитување на безбедност и ефикасност на лековите спроведени од страна на FDA во временската рамка 1997- 2014 година, прегледани се одобренијата издадени од агенцијата токму во тој временски период. За секое одобрение, одредена е расната припадност на учесниците во клиничката студија и земјата во која студијата е спроведена. Фокусот е ставен на следните категории: бела и црна раса, Азијци и други раси, бидејќи овие термини се униформни помеѓу земјите. А, податоците за националностите како што се луѓе со шпанско и не- шпанско потекло се отстранети од анализата. Студијата е фокусирана на третманите за срцеви заболувања, карцином и нарушувања на централниот нервен систем (ЦНС), бидејќи 41% од одобренијата за лекови во временска рамка од 1997- 2014 година се токму индицирани за третман на овие глобални здравствени проблеми. Евалуирани се одобренијата од страна на FDA, бидејќи голем број на земји се осврнуваат токму на нив при формирање на сопствените регулаторни одлуки.

Во текот на 5 временски точки (1997, 2004, 2009, 2012 и 2014 година), добиени се одобренија од FDA за 81 лек индициран за третман на срцеви заболувања, ЦНС болест и карцином врз основа на клиничките испитувања сочинети од приближно 150 000 луѓе. Собрани се податоци за клинички студии спроведени во 29 земји за секоја поединечно евалуирана година. Застапеноста на луѓето од Источна Европа, Азија- Пацифик, Латинска Америка и Карибите бележи растечки тренд во периодот на истражувањето. Регионите се класифицирани според Регионалните групи на Обединетите нации (United Nations Regional Groups).

Во текот на 5 временски точки, расната структура на клиничките студии е релативно стабилна. Просечниот процент на Африканци и Афроамериканци вклучени во една студија е во опсег од 1,8- 3,5%. За Азијците, опсегот на учество е 0-7%; за друга група што не е специфицирана или опишана како бела, црна или азиска, опсегот на учество е од 1,4-  3,4%. Во тој контекст, според спроведениот попис, 72,7% од населението во САД е од бела не- шпанска расна припадност во 1997 година, а до 2014 година оваа бројка се намали на 62,2%. Исто така, податоците од 2015 година сугерираат дека приближно 75% од светското население живее во Азија или Африка.

Сепак, оваа анализа има ограничувања. Расната и етничката припадност варира од земја до земја, а во ова истражување направена е споредба на демографската проценка на популациски групи вклучени во клинички студии спроведени во САД, бидејќи користени се податоци од студии евалуирани од FDA.

Промена на локации

Постојат различни причини зошто разновидноста на учесниците во клиничките студии не се зголемува со зголемувањето на бројот на земји кои придонесуваат за обезбедување на клинички податоци за лековите. Тоа веројатно се должи на фактот дека помалку луѓе се вклучени во испитувањата или помалку студии се спроведуваат во тие земји кои од неодамна придонесуваат за обезбедување на клинички податоци.

Според тоа, наглото зголемување на бројот на земји вклучени во обезбедувањето на клинички податоци (32 земји во 1997 година и 57 земји во 2014 година) е резултат на два фактори. Првиот фактор се однесува на растечкиот дефицит на луѓе од развиените земји кои може да бидат вклучени во клиничките студии. Тоа е затоа што развиените земји полесно усвојуваат нови терапии во стандардната здравствена грижа отколку неразвиените земји. Вториот фактор се однесува на намалување на трошоците. Во Северна Америка и Западна Европа, болниците и други установи за здравствена грижа имаат тенденција да наплаќаат многу повеќе за спроведувањето на клиничките студии во споредба со еквивалентни институции и установи во Источна Европа и Азија. Дополнително на тоа, трошоците за персоналот, исто така, се пониски во помалку развиените земји.

Ефикасност на лековите

Многу студии посочуваат дека веројатноста, природата и сериозноста на несаканите ефекти од некој лек може да се разликуваат помеѓу различните популации.

Пример, антиплателарниот лек клопидогрел ја редуцира веројатноста за срцев или мозочен удар по спроведување некои срцеви процедури. И во таа насока голем број студии демонстрираат дека луѓето со одредени генетски варијации на CYP2C19 генот, кој го кодира ензимот за активирање на лекот, може да имаат потреба од друга терапија. Дополнително на тоа, кај Азијците постои три пати поголема веројатност да продуцираат CYP2C19 ензими кои слабо го метаболизираат лекот за разлика од белците.

Слично на тоа, околу 20 години, геномските и другите студии претежно се изведуваат на белци, идентификувајќи генетски маркери кои покажуваат дали луѓето со карцином ќе имаат опасно ниски нивоа на бели крвни клетки по третман со имуносупресивни лекови како 6- меркапто пурини и азатиоприни. Маркерите се варијанти на генот наречен ТРМТ (thiopurine methyltransferase). Студиите изведувани кај азиски и јужно американски пациенти кои ги примале овие лекови, идентификувале варијации во NUDT15 грнот како клучен предвидувач за тоа дали лекот е токсичен за белите крвни клетки на пациетот.

Напредок

Различни напори се прават за да се подигне свеста за важноста на диверзитетот на популацијата во клиничките испитувања и потребата од подобрување на квалитетот на податоци кои се собрани за расната и етничка припадност. Податоците кои веќе ги знаеме за популациските разлики во терапискиот одговор на лековите се неверодостојни или произлегуваат од евалуација на ограничен број на пациенти. Бидејќи голем дел од клиничките испитувања не вклучуваат доволно пациенти од различни популации за да обезбедат дефинитивни насоки.

Очигледно е дека не е практично да се изведуваат клинички студии кај секоја популација на пациенти во светот. Истражувачите треба да ги дизајнираат студиите и да изберат локации каде ќе се изведуваат студиите за да соберат повеќе информации за ефикасноста и безбедноста на лековите за што е можно поголем дел од глобалната популација.

Ова може да значи изведување на клинички сутдии на одредени локации или зголемување на бројот на пациенти кои се вклучени во одредени студии. Друга можност може да биде изведување на ’ethnobridging’ студии. Така лекот кој е тестиран во една голема клиничка студија, потоа ќе биде тестиран на помал број на пациенти од популацијата од интерес за да се добие увид за несаканите ефекти, соодветното дозирање и други работи кои се важни за таа популација. Јапонија често го користи овој пристап и врз основа податоци за безбедноста и ефикасноста на лекови добиени од глобални студии последователно се тестирани на јапонски пациенти.

Механизмите за вметнување на „специфични популации“ при развојот на лек се веќе достапни. Пример, FDA често бара од производителите да извршат дополнителни испитувања кои се фокусирани на одредена возрасна група која би имала поголема веројатност да го користи лекот, како што се лица постари од 75 години. Регулаторните органи исто така овозможуваат насоки за производителите за како генетските информации може да бидат искористени за да се прошират информациите за безбедноста на лекот кај клиничарите и пациентите.

Во секоја земја, некои популации на пациенти поради клинички или историски причини може да не сакаат да бидат дел од научни студии или пак поради тоа што имаат лимитиран пристап до медицинските центри каде се изведуваат клиничките студии. Од неодамна, некои истражувачи работат на тоа да добијат доверба од одредени популации на пациенти, но такви напори досега не се направени од страна на регулаторните органи или фармацевтските компании.

Идеално би било третманот кај индивидуални пациенти да се избира врз основа на нивните генетски, протеомски или други профили. Теоретски ова ќе ја отстрани потребата да се земе предвид расната или етничката припадност. Така оваа цел преку идентификување на  индивидуалните разлики кои може да влијаат на ризиците и придобивките од лекот може да биде дел од клиничките сутдии.

Референца:

Todd C. Knepper et al. When will clinical trials finally reflect diversity? Nature 557, 157-159 (2018)

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Заборавено корисничко име или лозинка
Ве молиме внесете ја вашата email адреса. Корисничкото име и новата лозинка ќе ви бидат пратени по email.